Yurt içinde yüz binlerce mağdur yaratan fon krizi, yurt dışında da Türkiye’nin güven kaybetmesine neden oldu. Küresel endeks sağlayıcısı MSCI, Borsa İstanbul’daki hisselerde fonlar üzerinden yapılan koordineli işlemler ve fiili dolaşımdaki şaibeler olduğu suçlamalarıyla Türkiye’nin gelişmekte olan piyasa statüsünü kaybederek 2 alt klasmana düşürüleceği uyarısını yaptı. Uyarıyla 6.6 milyon yatırımcısı olan Borsa İstanbul’daki düşüş dün gün içinde yüzde 3’ü aştı.
‘GÖZ GÖRE GÖRE YAPILDI’
Ekonomistler, geçen yıldan bu yana yapılan tüm uyarılara rağmen fon krizinin önüne geçemeyen denetleyici kurumların yönetimini eleştirdi. MSCI, bazı küçük ölçekli halka açık şirketlerle yakın ilişkili fonların gerçekleştirebileceği olası koordineli işlemlere ilişkin ciddi endişeler olduğu belirtildi. Bu tür işlemlerin, hisse senetlerinin serbest dolaşım oranlarına ilişkin hesaplamaların olumsuz etkileyebileceği vurgulandı. Kurum, Haziran 2027’ye kadar yeterli ilerleme sağlanamaması halinde Türkiye’nin ‘gelişmekte olan piyasa’ statüsünden ‘sınır piyasa’ veya ‘bağımsız piyasa’ statüsüne geçişinin değerlendirileceğini bildirdi.
‘FİNANS MERKEZİ YASTA’
Bu kararı yorumlayan Ekonomist Emre Şirin, “Önünüze gelen şirketi halka arz ettiniz, manipülasyon sıradanlaştı, yabancı yatırımcıyı kaçırdınız, yerliye oyun oynattınız, birileri vurgun yaptı, millet hep kaybetti! Şimdi MSCI sopayı gösteriyor! Her şey göz göre göre oldu” ifadesiyle iktidarı eleştirdi. Finansal Piyasalar Uzmanı İris Cibre de MSCI uyarıları için ‘oldukça sert’ ifadesini kullanarak “Finans merkezi olacağız iddiasıyla milyar dolar harcadığımız binalar yasta. Manipülatörden göz yuman denetleyici ve düzenleyiciye kadar tamamı en sert cezaları almalı” dedi.
“Borsa düşer, kur riski oluşur”
Ekonomist Deniz Eresen, statü düşüşünün Türkiye’ye etkilerini “Statü düşüşü, uluslararası endeksleri takip eden fonların Türk hisselerinde satış yapmasına neden olabilir. Bu durumda Borsa İstanbul’da değer kayıplarını hızlandırabilir, döviz üzerinde baskı oluşturabilir ve şirketlerin finansmana erişimini zorlaştırabilir” ifadesiyle yorumladı. Türkiye ile Endonezya’ya karşılaştıran Eresen, “Endonezya gösteriyor ki piyasalarda en büyük kayıp bazen hisse fiyatlarında değil, yatırımcının güveninde yaşanıyor. Çünkü para piyasaya yeniden dönebilir ancak güvenin piyasaya dönmesi çok daha zordur” dedi.
Endonezya’da yüzde 40’lık düşüş
MSCI’ın uyarılarının piyasalarda ne denli büyük kayıplara yol açacağı Endonezya örneğinde ortaya çıkıyor. MSCI, uzun süredir uyardığı Endonezya’yı ‘gelişmekte olan piyasa’dan, ‘bağımsız piyasa’ statüsüne indirmek için istişare başlattı. Haberin ardından dün Asya ülkesinin borsa endeksinde yüzde 11’lik düşüşle 1998’deki Asya Finans Krizi’nden sonra en büyük kayıp görüldü. Ayrıca Endonezya borsası bu yıl yüzde 40’lık düşüşle dünyanın en kötü performans gösteren borsası unvanına sahip.
82 milyar dolarlık kayıp artabilir
Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi dün günü yüzde 2.89’luk düşüşle 11 bin 721 puandan kapattı. MSCI’ın yeni uyarısının ardından BIST 100 endeksi dolar bazında da 235 dolara inerek Haziran 2025’ten bu yana en düşük seviyeyi gördü. Böylece Borsa İstanbul’da fon krizi nedeniyle para kaybeden 6.6 milyon yatırımcının portföyü biraz daha eridi. Borsa İstanbul’daki şirketlerin piyasa değeri fon krizi nedeniyle son 1 ayda yaklaşık 82 milyar dolarlık düşüşle 305 milyar dolara indi.
KİMLER NE DEDİ?
‘Vurgun var koltuğunu kaybeden yok’
Analist Kürşad Bucak, MSCI’nın haklı olduğunu belirterek “Fon rehberi yeterli gelmemiş. Çok normal çünkü dünyanın en büyük vurgunlarından biri yapıldı, tek bir yönetici koltuğundan olmadı. Manipülasyon yapılamayacak şekilde Sermaye Piyasası Kanunu düzenlenmeli” önerisinde bulundu.
Düzenleme 3 ayda tamamlanacak
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, MSCI uyarısından sonra fon rehberi düzenlemesini hatırlatarak “Fonların koordineli işlemleri dahil sermaye piyasası suçlarıyla mücadeleyi güçlendirecek yasal düzen-
lemeleri 2027 yılı başına kadar tamamlamayı planlıyoruz” bilgisini verdi.
